Zrównoważony rozwój policzony, nie deklarowany

Posiadamy dwie deklaracje środowiskowe III typu, wydane przez Instytut Techniki Budowlanej — operatora programu należącego do europejskiej platformy eco-platform. Obie sporządzono zgodnie z normą EN 15804+A2 i zweryfikowano niezależnie według ISO 14025.

Deklaracja ITB-EPD 561 obejmuje prefabrykaty z betonu zwykłego w klasach C20/25, C30/37, C35/45 i C45/55. Deklaracja ITB-EPD 562 dotyczy wyrobów z keramzytobetonu w klasach od LC12/13 D1,4 do LC20/22 D2,0.

Analiza obejmuje moduły A1–A3 (wyrób), A4 (transport na budowę), C1–C4 (koniec życia) oraz moduł D, czyli korzyści poza granicą systemu wynikające z recyklingu. Deklarowany okres użytkowania to 50 lat.

Obie deklaracje powstały według tych samych zasad, więc ich wyniki można ze sobą porównywać.

ITB-EPD 561 · ITB-EPD 562 · EN 15804+A2 · ISO 14025 · eco-platform

Wartości potencjału tworzenia efektu cieplarnianego (GWP) w kg CO₂ eq na 1 tonę wyrobu, w podziale na moduły cyklu życia. Moduł D jest ujemny, ponieważ opisuje korzyści z recyklingu betonu i stali poza granicą systemu.

Na tonę keramzytobeton wypada gorzej: 295 wobec 239 kg CO₂ eq, bo wytwarzanie kruszywa keramzytowego jest energochłonne. To jednak mylące porównanie, ponieważ oba materiały mają różną gęstość.

Deklaracje podają gęstość średnią 2330 kg/m³ dla betonu zwykłego i 1870 kg/m³ dla keramzytobetonu. Po przeliczeniu na metr sześcienny wychodzi około 557 kg CO₂ eq dla betonu zwykłego i około 552 kg dla keramzytobetonu — czyli praktycznie tyle samo.

Realna różnica pojawia się dopiero na poziomie przegrody. Keramzytobeton przewodzi ciepło ponad dwukrotnie gorzej, więc ta sama izolacyjność wymaga cieńszej warstwy ocieplenia, a lżejszy element oznacza mniej transportów i mniejsze obciążenie fundamentów.

Wartości na metr sześcienny są przeliczeniem z jednostki deklarowanej (1 tona) przez zadeklarowaną gęstość średnią. W samych deklaracjach podano wyłącznie wartości na tonę.

Deklaracja środowiskowa nie jest dokumentem marketingowym, tylko danymi wejściowymi do rachunku, który coraz częściej prowadzi certyfikator, bank albo audytor taksonomiczny. Bez niej projektant wstawia do obliczeń wartości ogólne z baz danych — zwykle wyższe niż zmierzone dla konkretnego zakładu — a inwestor traci punkty, których nie musiał tracić.

Przykład na jednej przegrodzie: ściana z keramzytobetonu LC12/13 o grubości 10 cm waży 140 kg/m², więc jej ślad w modułach A1–A3 to około 41 kg CO₂ eq na metr kwadratowy. Ściana z betonu zwykłego o grubości 20 cm waży około 466 kg/m² i daje około 111 kg CO₂ eq. To przeliczenie z wartości na tonę, nie osobny pomiar, ale wystarcza, żeby porównać warianty konstrukcji na etapie koncepcji, zanim ktokolwiek policzy cały budynek.

Do pełnego bilansu budynku potrzebne są też pozostałe wskaźniki deklaracji — zużycie energii pierwotnej, zakwaszenie, eutrofizacja — i wszystkie są w dokumentach do pobrania poniżej. Na życzenie przygotowujemy zestawienie elementów z projektu z przypisaną masą i wynikiem GWP, gotowe do wklejenia w narzędzie LCA.

Cztery miejsca, w których audytor pyta o EPD wyrobu, a nie o deklaracje producenta.

Wynik modułu A3 zależy od tego, jak zorganizowana jest produkcja. Zakład w Międzyrzeczu należy do najnowszych w Polsce i był projektowany pod automatyzację oraz obieg zamknięty materiału.

Udostępniamy pełne deklaracje ITB-EPD 561 i 562 wraz z kompletem wskaźników środowiskowych — do wykorzystania w analizach LCA budynku, certyfikacji BREEAM, LEED lub DGNB oraz w raportowaniu taksonomicznym.